W świecie grzybów nic nie jest na pewno. Olga Tokarczuk (1962 r n.e.) laureatka Nagrody Nobla 2018 r .
Enoki (Flammulina velutipes, płomiennica zimowa, zimówka aksamitnotrzonowa, Enokitake, golden needle mushroom) jest popularnym grzybem jadalnym i leczniczym, choć niekoniecznie w Polsce. Występuje na całej półkuli północnej od Ameryki Północnej po Azję, gdzie jest bardzo popularny. Szczególnym popytem cieszy się w Japonii i na Tajwanie, gdzie jest uważany za przysmak i panaceum na większość chorób. W krajach azjatyckich jest też masowo hodowany i sprzedawany nawet w hipermarketach.
Enokitake to saprofityczny grzyb, rośnie on w kępach na korzeniach drzew i pniach. W lasach można go zbierać również w okresie zimowym, bo bardzo dobrze toleruje niskie temperatury, stąd też jego polska nazwa. Zarówno dziko rosnące jak i sztucznie wychodowane grzyby, choć różni się wyglądem mają identyczne właściwości prozdrowotne. Hodowane Enoki są białe o ostrym, igłowatym pokroju z małym, niedojrzałym kapeluszem, wynika to z faktu, że są hodowane w słojach w całkowitej ciemności. Te leśne mają dobrze wykształcony kapelusz z blaszkowatym hymenoforem jak większości grzybów skrzelowych, w miodowym kolorze. Owocniki mają klasyczny kształt grzybów blaszkowatych z centralną, lekko wygiętą łodygą lub trzonem, dorastają do ok 10 cm.
Enokitake to grzyby cenione zarówno w kuchni ze względu na swój smak, ale także w medycynie wschodniej. Stosowany w postaci suszu lub ekstraktów pomaga na liczne choroby. Od dawien dawna wykorzystywane przez Tradycyjną Medycyną Chińską przy chorobach układu trawienia, ale także w demencji starczej czy przy niektórych nowotworach. Pierwsze doniesienia o nim pochodzą z okresu dynastii Han, około 900 roku n.e. (Si Shi Zuan Yao). W tekstach, tych były szczegółowo opisane zarówno właściwości smakowe i lecznicze ale także, co jest ważniejsze wszelkie informacje dotyczące jego hodowli. Ostatnio nauka oficjalnie potwierdza właściwości lecznicze grzyba Enoki, szczególnie w działaniu na układ immunologiczny i w leczeniu chorób nowotworowych.
Enokitake mają ciekawe właściwości dietetyczne różnice je od innych gatunków, gdyż prawie nie zawieraj lipidów w tym cholesterolu mają niską zawartość węglowodanów i jonów sodu. Posiadaj natomiast duże ilości niacyny (wit. B3) i znaczące ilości witamin B1 i B5, fosforu, selenu, dobrze przyswajalnego białka i błonnika pokarmowego.
POTENCJALNE KORZYŚCI:
1. DZIAŁANIE PRZECIWNOWOTWOROWE
W badaniach przeprowadzonych w Japonii, kraju o największym spożyciu Enoki wykazano statystycznie znaczący spadek śmiertelność z powodu nowotworów u ludzi spożywających duże ilości grzybów Enoki. Populacja badana miała nieograniczony dostęp do produktu, ponieważ dostawała go za darmo i był on praktycznie codziennie spożywany (hodowcy grzybów Enoki). Przeprowadzone badania laboratoryjne pozwoliły na wyizolowanie szeregu związków o przeciwnowotworowym działaniu, które pokrótce omówimy:
FIP-fve to bioaktywne czynniki wyizolowane z grzyba Flammulina velutipes. FIP-fve jest białkiem złożonym ze 114 aminokwasów połączonych z grupami aminowymi na podobieństwo amin katecholowych. Aktywność immunomodulacyjna FIP-fve wykazano w stosunku do ludzkich limfocytów we krwi obwodowej. FIP-fve zwiększa działanie interleukiny-2, kluczowej substancji stymulującej wzrost i dojrzewanie leukocytów T oraz wytwarzanie przeciwciał. Pod wpływem tego biostymulatora wytwarza się również interferonu-gamma, cytokinina prozapalna. Powstaje przede wszystkim w limfocytach T oraz komórkach NK (ang. Natural Killer – „urodzeni” zabójcy). Jest odpowiedzialny za odpowiedź immunologiczną organizmu, aktywność przeciwwirusową oraz przeciwdziała rozrostowi guzów nowotworowych.
Flamulina jest uważana za substancję przeciwnowotworową, to polimer złożony z monosacharydów, który nadaje bogaty smak płomienicy zimowej i wspomaga walkę z rakiem.
Proflaminą (PRF), która wykazuje właściwości przeciwnowotworowe hamuje rozwój czerniaka B-16 i gruczolakoraka – 755.
Polisacharyd wiążący białko-EA6, który podany pacjentom z guzami litymi po operacji chirurgicznej hamował ich ponowny przyrost, poprzez wpływ na zwiększenie oporności komórkowej, humoralnej i produkcję intrleukiny 2.
Stabilna hemaglutynina hamuje proliferację komórek białaczkowych L1210
Enokitake jest również jednym z trzech gatunków grzybów, których ekstrakty na bazie wody są skuteczne przeciwko wielu typom komórek raka piersi, w tym rakowi piersi niezależnemu od estrogenu. Badanie zostało przeprowadzone przy użyciu hodowanych komórek, a nie ludzkich uczestników ale jego wyniki są bardzo obiecujące .
2. AKTYWNOŚĆ PRZECIWDROBNOUSTROJOWA
Kilka substancji znalezionych w enokitake ma właściwości przeciwdrobnoustrojowe podobne do niektórych form penicyliny jednakże ilości tych substancji mogą się znacznie różnić w zależności od siedliska i wieku grzyba.
Enokipodyny A i C potrafią zahamować namnażanie pasożyta zarodźca sierpowatego odpowiedzialnego za rozwój malarii .
Białka inaktywujące rybosomy to grupa substancji, o których wiadomo, że zwalczają nowotwory i wspierają układ odpornościowy, w tym między innymi zwalczają wirusa HIV.
Ekstrakty z zimówki skutecznie zwalczają Streptococcus mutans, co zostało ocenione zarówno in vitro, jak i in vivo.
3. REDUKCJA CHOLESTEROLU I LIPIDÓW
W jednym z badań oceniających skutki diety wysokotłuszczowej podawano proszek enokitake i ekstrakt wodny enokitake; grzyb znacznie obniżył ilość cholesterolu we krwi, najwyraźniej dzięki obecności błonnika pokarmowego i innych substancji.
Substancje te były już stosowane w leczeniu niektórych aspektów nadciśnienia i zostały znalezione w enokitake, co potwierdza zarówno jego tradycyjne zastosowania w medycynie wschodu, jak współcześnie.
4. ERGOTIONEINA
Ergotioneina, która jest pochodną L-histydyny, nie jest produkowana przez zwierzęta, ludzi czy roślin. Wytwarzaj ją jedynie sinice i grzyby. My możemy ją pobierać tylko z pożywieniem, jednak w obecnej diecie człowieka jej brakuje. Dlatego jedzmy grzyby choćby dla uzupełnienia jej zapasów, a dlaczego wykaże poniżej:
– jest bardzo silnym antyoksydantem i działa w parze z glutationem,
– regeneruje nasz glutation i wspomaga regenerację wątroby – profilaktyka stresu i starości,
– działa neuroprotekcyjnie na komórki nerwowe w CUN – profilaktyka chorób neurodegeneracyjnych: Parkinson, SLA, Alzheimer, SM,
– silny adaptogen – dla sportowców i osób starszych,
– detoksykacja wątroby i całego organizmu – chelatuje metale ciężkie Fe, Pb, Cu, Cd.
5. POZOSTAŁE WŁAŚCIWOŚCI
Zimówka aksamitnotrzonowa posiada szereg właściwości leczniczych: wzmacnia system immunologiczny, rozrzedza krew, zwalcza stres i bezsenność, poprawia trawienie, obniża poziom cholesterolu, ma również działanie przeciwcukrzycowe.
Polisachrydy będące składnikiem grzybów przyczyniają się do odnowy flory jelitowej i do naprawy kosmków jelitowych co jest wykorzystywane leczeniu celiakii.
Zimówka zawiera znaczne ilości niacyny, która jest głównym składnikiem NAD i NADP niezbędnych wytwarzaniu i naprawie DNA.
BEZPIECZEŃSTWO I DZIAŁANIE NIEPOŻĄDANE
Enoki ma w swym składzie flammutoksynę, która w przypadku ich spożywania na surowo może u pewnych osób powodować objawy lekkiego zatrucia, objawiającego się głównie dolegliwościami ze strony układu pokarmowego. Zawartość tej substancji w grzybach jest niewielka i przy normalnym spożyciu surowych grzybów objawy uboczne nie występuj. Jakakolwiek obróbka cieplna niszczy toksynę. W krajach azjatyckich grzyby te są spożywane w bardzo dużych ilościach, głównie ze względu na właściwości smakowe a także lecznicze i nie spotkałem żadnych doniesień o ich toksyczności. Sam spożywam je często, w tym w stanie surowym bez żadnych następstw ubocznych. Robię również ekstrakt wodno-alkoholowy dla wzmocnienia organizmu.
Podsumowanie
Płomienica zimowa to grzyb o niesamowitych właściwościach leczniczych, w dodatku naprawdę smaczny. Myślę, że zasługuje na większą uwagę i wykorzystanie w naszej kuchni szczególnie, że rośnie w polskich lasach nawet zimą i może być wspaniałym dietetycznym dodatkiem. Badania nad medycznym jej wykorzystaniem trwaj i przynoszą coraz więcej sensacyjnych wyników, jak choćby odkrycie białek PIP-five, czy kwaśnej glikoproteiny (orozomukoid) wspomagającej wątrobę w detoksykacji i redukując bioaktywność niektórych leków m.in. propranolol, chloropromazynę, benzdiazepiny czy kokainy.
Tak proszę Państwa w grzybach jest siła.
To niesamowity świat organizmów nie zaliczanych do roślin czy zwierząt, to prawdziwy kosmos.
W Krainie Grzybów jest dobrze, w Krainie Grzybów jest bezpiecznie, Kraina Grzybów będzie trwać wiecznie. Wiktora Striboga, Kraina Grzybów TV
Dark Oro.
LITERATURA:
- Gumińska B., Wojewoda W.: Grzyby i ich oznaczanie, PWRiL, Warszawa
- JL Ko 1, CI Hsu , RH Lin , CL Kao , JY Lin, Nowe produkty immunomodulacyjne grzybów, FIP-fve, wyizolowane z jadalnego grzyba Flammulina velutipes i jego szczegółowe zasady syntezy. 1995.
- Jing-Wei Lin, Jia Jia, Yu-Hua Shen, Ming Zhong, Li-Jing Chen, Hao-Ge Li, Ming- Fang Qi, Li-Xia Liu,Tian- Lai Lia, Ekspresja funkcjonalna FIP-fve, grzybowego uruchamiania immunomodulacyjnego z jadalnego grzyba Flammulina velutipes w Pichia pastoris GS115. 2013.
- Maruyama H., Ikekawa T.: Immunomodulation and antitumor activity of a mushroom product, Profl amin isolated from Flammulina velutipes (W.Curt.:Fr.) Singer (Agaricus mycetideae) International Journal of Medicinal Mushrooms, 2007.
- Florczak J., Karmańska A., Wędzisz A.: Właściwości lecznicze grzybów wielkoowocnikowych. Bromat. Chem. Toksykol. 2008.
