Nie w lekarstwach jest przyszłość naszej medycyny, lecz w czystej wodzie czerpanej z górskich strumieni i źródeł.
prof. Bogdan Władimirowicz Gorodiski immunolog
Gruzja, kraj leżący u podnóża Wielkiego Kaukazu na granicy Europy i Azji, znana jest nie tylko z gorącego słońca, gorących plaży i gorących gruzińskich serc. W jej sercu kryją się naturalne skarby – gorące źródła, które od wieków służą zdrowiu i relaksowi. Dlaczego warto zainteresować się tym fenomenem? Oto naukowe i praktyczne spojrzenie na ten temat.
Skąd się biorą gorące źródła?
Gorące źródła powstają w wyniku działania energii geotermalnej. Woda opadowa przesiąka przez szczeliny w skorupie ziemskiej, trafiając głęboko pod powierzchnię, w Gruzji nawet na 8 kilometrów. Tam nagrzewa się dzięki wysokiej temperaturze wnętrza Ziemi, a następnie wypływa na powierzchnię, wzbogacona minerałami. W przypadku Gruzji jej położenie pomiędzy dwoma masywami Kaukazu i ciągła aktywność tektoniczna na tym terenie sprzyja powstawaniu licznych gorących źródeł. Woda w tych źródłach może osiągać temperaturę nawet 50-60°C, a zawarte w niej minerały, takie jak siarka, magnez, wapń czy wodorowęglany, mają potwierdzone naukowo właściwości prozdrowotne.
Uzdrowiska z gorącymi źródłami w Gruzji
Choć z gorących gruzińskich źródeł ludzie korzystali już od zarania wieków, weźmy legendę o powstaniu miasta Tbilisi za czasów króla Wachtang Gorgasali (452–502) i nadaniu mu nazwy od słowa „tbili” (თბილი) – ciepły. Historia balneologicznego wykorzystania wód leczniczych w Gruzji sięga XIX wieku, kiedy to członkowie rodziny panującej w Rosji, Romanowów zakładali uzdrowiska w Abastumani, Bordżomi czy Tskaltubo. To tutaj zjeżdżał się co roku na leczenie wodami carski dwór i cała arystokracja, a po 1921 roku cały Komitet Centralny łącznie ze Stalinem, który w Tskaltubo koło Kutaisi miał swoje tajne, prywatne sanatorium. Świadczy o tym choćby fakt, że 1931 roku miasteczko to było oficjalnym uzdrowiskiem Kremla i bezpośrednio do niego prowadziła linia kolejowa, którą w sezonie dziennie docierało kilka pociągów ze stolicy. W latach rozkwitu ZSRR rocznie do uzdrowiska przyjeżdżało na leczenie 125 tysięcy kuracjuszy. Posiadało ono 19 sanatoriów zbudowanych z przepychem, jak pałace i 9 łaźni, które mogły jednorazowo pomieścić 5000 kuracjuszy. Poza oficjalnymi sanatoriami i basenami z leczniczymi wodami po całej Gruzji są rozrzucone miejskie, wiejskie i nijakie, czyli lokalne baseny w szczerych polach czy przy zakładach produkujących wody mineralnej. W przypisach podam parę lokalizacji GPS gdzie można całkiem za darmo i w super, naturalnej atmosferze moczyć ciałko w gorącej, leczniczej wodzie i pić z leczniczego zdroju na zdrowie.
Tbilisi – Abanotubani
Stolica Gruzji Tbilisi, słynie z dzielnicy Abanotubani, gdzie znajdują się znane siarkowe łaźnie. To właśnie one dały początek miastu – legenda głosi, że król Wachtang Gorgasali odkrył te źródła podczas polowania z sokołami. Królewski sokół poniósł śmierć w gorących źródłach, ale za to jest symbolem łaźni i całej dzielnicy. W XIII wieku w dzielnicy Abanotubani było aż 65 łaźni i wszystkie bezpłatne, ale od tego czasu sporo się zmieniło.
Najbardziej popularna i najczęściej odwiedzana przez gruzińską społeczność jest najtańsza łaźnia nr 5, choć i tu można liczyć na trochę luksusu jak swój pokój z termalnym basenem za dodatkową opłatą. Jednak, jeśli jesteś przyzwyczajony do luksusu lub chcesz spędzić romantyczny wieczór w niesamowitej atmosferze, to polecam pobyt w wspaniałej łaźni Chreli Abano, często mylnie nazywanej Błękitnym Meczetem.
Wskazówka: Łaźnie siarkowe są idealne dla osób z problemami skórnymi, reumatycznymi czy oddechowymi.
W gruzińskich łaźniach siarkowych nie ma miejsca na pośpiech. To rytuał, który wymaga czasu, a najlepiej zakończyć go filiżanką herbaty ziołowej. Tradycyjny rytuał obejmuje gorącą kąpiel, peeling wykonany specjalną rękawicą oraz masaż. Przygotujcie się na ekstremalne doznania!
Borjomi
Borjomi to jedno z najbardziej znanych uzdrowisk w Gruzji, słynące z leczniczej wody mineralnej. Historia samego miasta i uzdrowiska jest dość krótka. Założone w 1829 roku i jest związane podobnie jak sąsiednie Abastumani z carską rodziną Romanowów. Na początku XX wieku zostały tu odkryte lecznicze wody mineralne, mające wpływ na drogi żółciowe i choroby przewodu pokarmowego. Wizytówką lat świetności Borjomi jest park Likani ze swoimi pałacami rodziny carskiej. W parku zdrojowym znajduj się ogólnodostępne gorące i zimne źródła, a na samym jego końcu już na terenie Parku Narodowego Borjomi jest kąpielisko, gdzie za kilka lari można zażyć orzeźwiającej kąpieli w leczniczym zdroju i pić ciepłą wodę Borjomi, prosto z rury. Kąpiel w tej wodzie o temperaturze ok. 42 stopni Celsjusza nie tylko odpręża, ale także pomaga w regeneracji mięśni i poprawia krążenie a przy okazji czyścimy przewód pokarmowy, wątrobę i nerki.
Wskazówka: Trzeba pamiętać, że wody Borjomi są lecznicze, o ile butelkowane możemy pić praktycznie codziennie to zażywanie tych gorących powinno się ograniczyć do dwóch tygodni, jeden raz dziennie z uwagi na możliwość wystąpienia problemów żołądkowych.
Sairme
Położone w malowniczej dolinie, Sairme to uzdrowisko otoczone lasami. Tutejsze źródła termalne są bogate w wodorowęglany i siarczany, co sprawia, że są polecane przy schorzeniach układu pokarmowego i problemach metabolicznych. W kompleksie można korzystać zarówno z basenów, jak i zabiegów SPA.
Tskaltubo
Tskaltubo było w czasach radzieckich jednym z najbardziej prestiżowych uzdrowisk. Tutejsze wody radonowe mają właściwości regeneracyjne i są zalecane przy schorzeniach układu nerwowego, chorobach skóry oraz układu mięśniowo-szkieletowego. O powstaniu i historii tego uzdrowisk, jego rozwoju i świetności pisałem powyżej. Jedno jest pewne, będąc w Gruzji koniecznie musicie odwiedzić to miejsce. To tam można przechadzając się po imponujących kompleksach szpitalno-sanatoryjnych poczuć ducha i wielkość minionej epoki. Z przykrości widać też skalę upadku samej Gruzji jej zmarnowane lata, ale też zobaczycie potencjał jaki tkwi w tym małym kraju.
Na miejscu można skorzystać z odnowionych łaźni działających jako ekskluzywne spa a nawet znaleźć miejsce w rewitalizowanych sanatoriach, ale jest to mała namiastka wielkiego Tskaltubo z lat świetności.
Korzyści zdrowotne kąpieli w gorących źródłach
Kąpiele w gorących źródłach od wieków były cenione za swoje liczne korzyści zdrowotne. Współczesna nauka potwierdza, że regularne korzystanie z tych naturalnych zasobów może wspierać zdrowie fizyczne i psychiczne
Skład wody termalnej
Gorące źródła Gruzji są bogate w różnorodne minerały, takie jak siarka, magnez, wapń, potas czy sód. Woda termalna, wydobywająca się w niektórych rejonach nawet z głębokości 8 – 10 kilometrów, często zawiera także pierwiastki śladowe, np. selen, lit czy bor, które mają istotne znaczenie dla zdrowia skóry, układu nerwowego oraz kostnego. Skład chemiczny wód termalnych różni się w zależności od lokalizacji geograficznej, co sprawia, że mogą być one stosowane w leczeniu różnych schorzeń. W Gruzji wystarczy przejechać kilkanaście kilometrów by móc kąpać się w wodach termalnych o zupełnie innym składzie i właściwościach. Mamy tutaj wody siarkowe jak w Abanotubani, wody kwasowęglowo–wodorowęglanowo–sodowo–wapniowych jak w Sairme czy Borjomi oraz wody radonowe jak w Tskaltubo.
Korzyści dla układu ruchu
Regularne kąpiele w gorących źródłach są szczególnie polecane osobom cierpiącym na choroby układu ruchu, takie jak reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), choroba zwyrodnieniowa stawów czy bóle mięśniowe. Ciepło wody zwiększa przepływ krwi, co wspomaga regenerację tkanek, łagodzi stany zapalne i redukuje napięcie mięśniowe. Badania pokazują, że balneoterapia może prowadzić do znaczącego zmniejszenia bólu oraz poprawy funkcji ruchowych u pacjentów z RZS (Perez-Lopez et al., 2018).
Wspomaganie zdrowia skóry
Minerały zawarte w wodach termalnych, takie jak siarka, mają właściwości antybakteryjne i przeciwzapalne, co czyni je skutecznym wsparciem w leczeniu problemów skórnych, takich jak łuszczyca, egzema czy trądzik. Regularne kąpiele pomagają także w nawilżaniu skóry i przyspieszają procesy regeneracyjne, co jest szczególnie korzystne dla osób z suchą i wrażliwą skórą (Kim et al., 2017).
Korzyści dla układu nerwowego
Kąpiele w gorących źródłach mają udowodniony wpływ na redukcję stresu oraz poprawę jakości snu. Ciepło wody wspomaga rozluźnienie mięśni i zwiększa poziom endorfin, co poprawia nastrój i redukuje poziom kortyzolu. Niektóre badania sugerują, że balneoterapia może być skutecznym wsparciem w leczeniu depresji i zaburzeń lękowych (Nagaoka et al., 2020).
Poprawa krążenia i wsparcie układu sercowo-naczyniowego
Kąpiele w gorących źródłach poprawiają krążenie krwi poprzez rozszerzenie naczyń krwionośnych, co może obniżać ciśnienie tętnicze i wspierać zdrowie serca. Badania wskazują, że regularne korzystanie z wód termalnych może obniżyć ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych u osób w średnim i starszym wieku.
Przeciwwskazania
Pomimo licznych korzyści, kąpiele w gorących źródłach nie są odpowiednie dla wszystkich. Osoby z nadciśnieniem, chorobami serca, niewydolnością oddechową, ostrymi zmianami zapalnymi skóry lub będące w ciąży powinny skonsultować się z lekarzem przed skorzystaniem z tej formy terapii.
Gruzińskie zwyczaje związane z kąpielami
Kąpiele w gorących źródłach to nie tylko zabieg zdrowotny, ale również część gruzińskiej kultury. Tradycyjnie w łaźniach spędza się czas z rodziną lub przyjaciółmi, rozmawiając i ciesząc się wspólnym relaksem. W Abanotubani można wynająć prywatną kabinę, co jest idealne dla tych, którzy chcą doświadczyć gruzińskiej gościnności w bardziej kameralnej atmosferze. Łaźnie są też miejscem nawiązywania ciekawych relacji społecznych, choć z racji choćby ogólnej nagości trzeba na nie uważać.
Zażywający kąpieli winien zachować spokój i daleko posuniętą powściągliwość, nie powinien nic robić, inni mają oblewać go wodą i szorować. Hipokrates grecki lekarz -460–-370 p. n. e.
Podsumowanie
Gorące źródła Gruzji to naturalne bogactwo, które łączy przyjemność kąpieli z korzyściami zdrowotnymi. Regularne korzystanie z tych naturalnych zasobów może przynieść ulgę w bólu, poprawić zdrowie skóry, a także wpłynąć korzystnie na układ nerwowy i sercowo-naczyniowy. Niezależnie od tego, czy odwiedzasz Tbilisi, Borjomi, Tskaltubo czy kąpiesz się na łonie natury w okolicach Vani zanurzenie się w ciepłej, mineralnej wodzie to doświadczenie, które warto wpisać na listę swoich podróży. Nie tylko poczujesz się lepiej fizycznie, ale również na własnej skórze doświadczysz gruzińskiej tradycji troski o ciało i duszę.
Dziekuję za wytwałość i zapraszam na więcej wiadomosci, nie tylko o Gruzji.
Dark Oro.
Bonus dla wytrwałych:
Tak jak wcześniej pisałem w tym miejscu podam listę darmowych, goąrcych źródeł w Gruzji, które sam często z przyjemnością odwiedzam:
Nokalakevi – gorące źródła i wodospad koło bizantyjskiej twierdzy, GPS 42.365971, 42.195615 Senaki Municipality,Gruzja
Vani – zjazd z drogi Bahdati-Vani-Dafnar, naturalne baseny nad rzeką Rioni w towarzystwie koni, krów i gruzińskich psów, dla których warto mieć małe co nieco, GPS 42.104779, 42.586795 Vani Municipality,Gruzja
Amaghleba – przy drodze Bahdati-Vani-Dafnar, bezpośrednio przy ruinach łaźni z czasów ZSRR, łaźnia publiczna, warunki gorzej jak średnie, ale za to woda super, szczególnie zimą +45 C, GPS 42.094623, 42.626917 Vani Municipality,Gruzja
Gurkey’s sulfur bath – zjazd z drogi Borjomi-Achalciche w miejscowości Agara na Gurkeli, zdewastowana łaźnia poradziecka, ale zbiorniki czyste, lokalna łaźnia wiejska, położona w dolinie rzeki Tsinubanistskali, super miejsce na biwak, GPS 41.743581, 43.098481P3VX+99W, Gurkeli, Gruzja
Aspindza – miejska łaźnia, osobna kabina z żeliwną wanną dobrze utrzymana od czasów radzieckich, odpłatna 10 lari z godzinę, ale można nabrać wody leczniczej, co pokrywa koszt, GPS 41°33’52.3″N 43°14’52.3″E Aspindza, Gruzja
Pia – droga Chertvisi-Vardzia, zakład odzysku CO2, Coca Coli, zbiorniki wody źródlanej z odzysku CO2, niesamowity widok na rzekę Mtkwari i pobliskie skały z pieczarami jak w Vardzi, wstęp gratis po uprzednim powiadomieniu ochrony zakładu, jeśli kierownictwo się nie zmieniło to można się powołać na Georga Polaka, byli częstymi gośćmi w mej restauracji Khizobavra 88, GPS 41.407130, 43.316898 Aspindza Municipality,Gruzja
GENO Water Pools sulfur baths – jest to cały kompleks basenów i łaźni z saunami, gdzie dodatkowo można zamówić suprę i pokoje gościnne, wszystko w bardzo przystępnych cenach, polecam ze szczerego serca i wcale nie dlatego, że właściciel jest moim dobrym znajomym, super miejsce na wypady do Vardzi i w okolicę, GPS 41.408623, 43.331329, C85J+CH2,Tmogvi, Gruzja.
