Długowieczność w Naturze istnieje, to fakt.
Rodzaj ludzki przyjął starość jako proces naturalny. Właściwie nieunikniony. Większość z nas sądzi, że ten proces dotyczy wszystkich żywych organizmów na Ziemi. Tu się bardzo mylimy. Owszem, według przeprowadzonych ostatnio badań wszystkie ptaki i ssaki ulegają procesowi starzenia. Jednak gdy spojrzymy na inne grupy taksonomiczne, nie jest to już takie oczywiste. Pewne gady i płazy starzeją się, a inne nie. A co z rybami, stawonogami czy bezkręgowcami, jak gąbki czy stułbiopławy? Oznacza to, że nie ma jednej uniwersalnej ścieżki starzenia się. A jeśli tak, jeśli na Ziemi w tych samych warunkach życia są gatunki długowieczne czy potencjalnie nieśmiertelne, to może i my mamy szansę na długowieczność, a kiedyś nawet na nieśmiertelność.
Wielu z nas zastanawiało się często, jak żyć długo, zachować młodość i witalność. Natura oferuje nam fascynujące przykłady organizmów, które biją rekordy długowieczności – od żółwi po wyjątkowe gatunki ryb i małe organizmy wodne, które potencjalnie są nieśmiertelne. Czy coś z tych sekretów możemy przenieść do swojego życia, by je wydłużyć i sprawić, że będziemy żyli w pełnym zdrowiu setki lat?
Każde przedłużenie życia to historia przetrwania, która inspiruje nas do walki o własne marzenia.
Zwierzęcy rekordziści długowieczności
W świecie zwierząt mamy prawdziwych „mistrzów życia” jak grenlandzki rekin, który może żyć 500 lat, oraz małże oceaniczne osiągające wiek ponad pół tysiąca lat. Żółwie słyną ze swojej długowieczności – niektóre z nich dożywają do 200 lat, jak Jonathan, żyjący na wyspie św. Heleny, urodzony prawdopodobnie około 1832 roku. Dzięki prowadzonym badaniom naukowym i zwiększeniu bezpieczeństwa, wydłużenie życia ludzi staje się coraz bardziej realne. To, co dzisiaj wydaje się być domeną żółwi czy rekinów, być może kiedyś stanie się dostępne także nam.
Oto kilka przykładów rekordzistów długowieczności w świecie zwierząt:
Najdłużej żyjące zwierzęta natura wyposażyła w cechy, o których ludzie mogą pomarzyć. Nie chorują na nowotwory, nie mają zmarszczek, oderwane kończyny odrastają, a niektóre nie są w stanie umrzeć śmiercią naturalną.
Żółw olbrzymi (Aldabrachelys gigantea) – 200 lat
Żółwie olbrzymie (Dipsochelys hololiss) słyną z długowieczności. Obecnie najstarszym żyjącym egzemplarzem, o którym wiemy, jest prawie 200-letni żółw Jonathan z wyspy Św. Heleny na południowym Atlantyku, tej samej, na której dokończył swego żywota cesarz Napoleon Bonaparte.
Wieloryb grenlandzki (Balaena mysticetus) – 200 lat
Wieloryby grenlandzkie (Balaena mysticetus) są najdłużej żyjącymi ssakami na świecie. Długość ich życia jest szacowana na podstawie kamiennych ostrzy harpunów znalezionych w ich ciałach, więc możliwe, że żyją jeszcze dłużej. Tym bardziej, że w ich organizmie wykryto specyficzną mutację genu, który odpowiada za naprawę DNA i chroni przed rakiem. To może być jedną z przyczyn ich długowieczności.
Perłoródka rzeczna (Margaritifera margaritifera) – 280 lat
Perłoródka rzeczna, małż rzeczny zwany też skójką perłorodną, kiedyś występowała na terenie Polski, szczególnie w rejonie Dolnego Śląska, gdzie masowo pozyskiwano z niej perły. Obecnie żyje na północy Europy, w wodach Norwegii, Szwecji czy północnej Rosji. Najstarszy znany osobnik miał 280 lat.
Rekin polarny (Somniosus microcephalus) – 520 lat
Rekiny polarne, zwane grenlandzkimi, żyją w zimnych wodach północnego Atlantyku i Arktyki. Największy widziany osobnik miał ponad 7 metrów długości, co oznacza, że mógł mieć nawet 700 lat, gdyż rocznie przyrasta o ok. 1 cm. Najstarszy naukowo zbadany osobnik liczył 521 lat, co zostało oficjalnie potwierdzone specjalnym badaniem białek gromadzonych w oczach rekina. Dojrzałość płciową osiągają dopiero w wieku 150 lat, co może stanowić zagrożenie dla gatunku, tym bardziej że są łatwą zdobyczą z uwagi na swą powolność.
Czarne koralowce – 4000 lat
Czarne korale można odróżnić od innych koralowców po ich czarnych, elastycznych szkieletach zbudowanych z chityny. Ten organizm nieustannie namnaża się, tworząc genetycznie identyczną kopię. W 2009 roku odkryto osobnika z rodzaju Leiopathes, który liczył aż 4265 lat. Linie rodowe czarnych korali sięgają wczesnego syluru (435 milionów lat), kiedy to populacje tych organizmów zaczęły się osiedlać w wodach zboczy kontynentalnych (250-3000 metrów). Pomimo swej nazwy w zależności od środowiska przybierają różne barwy od żółtej przez czerwoną i niebieską do czarnej.
Gąbki szklane – 11 000 lat
Gąbki szklane, krzemionkowe, żyją na znacznych głębokościach w oceanicznych wodach. Ich szkielet, powstały przez odkładanie krzemionki, przypomina szkło, dlatego też często wykorzystywane są jako ozdoby, np. „koszyczek Wenery”. Z badań opublikowanych w 2012 roku na łamach „Chemical Geology” wynika, że gatunek Monorhaphis chuni może żyć około 11 000 lat, jednakże przypuszcza się, że są gatunki tych gąbek mogące żyć powyżej 15 000 lat.
Turritopsis dohrnii – potencjalnie nieśmiertelna
Turritopsis dohrnii, nazywana „nieśmiertelną meduzą”, potencjalnie może żyć wiecznie. Ten parzydełkowiec jako jedyny wśród zwierząt może zastępować wszystkie stare komórki nowymi i ma zdolność transdyferencjacji, czyli całkowitego powrotu z osobnika dojrzałego płciowo do postaci niedojrzałej, co zapewnia wieczną młodość, a potencjalnie też i „nieśmiertelność”.
Stułbia (Hydra) – potencjalnie nieśmiertelna
Stułbie, nazywane hydrami, posiadają niesamowite możliwości odradzania się i regeneracji. Mogą odradzać się nawet z jednej setnej części organizmu, która uległa oderwaniu. Komórki macierzyste stułbi mogą się wciąż dzielić, zastępując uszkodzone części ciała, co pozwala na ciągłą wymianę tkanek, dzięki czemu zwierzę bez przerwy się odmładza. Kresu jej życia nie stanowi starość rozumiana jako zużycie organizmu – umiera na skutek pożarcia przez innego drapieżnika, choroby czy szkodliwej zmiany środowiska. Rozmnaża się głównie wegetatywnie przez pączkowanie jednakże w pewnych warunkach również płciowo. Jednak ten sposób wyjątkowo jej nie służy, gdyż po nim zaczyna się starzeć i obumiera. To potwierdzałoby jedną z teorii starzenia, o czym będę pisał w następnych postach.
Zwierzęta, które trwają długo, uczą nas, że sekretem długowieczności jest życie w zgodzie z naturą.
Ale naprawdę najdłużej żyjącym osobnikiem na Ziemi (naukowo stwierdzone) jest przedstawiciel świata roślin.
Topola osikowa (Populus tremuloides Michx.) Pando .
Żadne stworzenie nie wygra jednak z topolą osikową z Ameryki Północnej, którą uważa się za najstarszy i największy organizm na naszej planecie. Osobnika tego, rosnącego w formie kolonii liczącej około 47 tys. drzew połączonych ze sobą jednym systemem korzeniowym, nazwano Pando. Zajmuje ona powierzchnię ponad 40 ha, a jej wiek szacuje się na około 16 tys. lat. Każde z tych drzew jest takie samo pod względem genetycznym.
W następnych postach pokażę Państwu główne mechanizmy długowieczności występujące w świecie zwierząt czy roślin długowiecznych. Wskażę podstawowe teorie starzeniowe i mechanizmy zapobiegania procesowi starzenia. Myślę, że w tej materii wiele możemy skorzystać, prowadząc badania na organizmach długowiecznych oraz obserwując je w naturalnym środowisku.
Natura jest naszym najlepszym nauczycielem.
Dark Oro.
