Słodkie życie słono kosztuje. Józef Bułatowicz, pisarz
Wpływ cukru na przyspieszenie rozwoj procesów starzenia się organizmu.
Źródło: https://www.youtube.com/watch?v=LvwMXqyrKG0&ab_channel=TEDxTalks
Ogólne wiadomości o cukrze jego właściwościach i wpływie na nasze zdrowie omówiłem w poprzednim wpisie „Cukier krzepi – czy na pewno?”1. W tym artykule chciałbym opisać główne mechanizmy szkodliwego wpływu nadmiaru cukru na ludzki organizm w zakresie przyspieszenia procesu starzenia jako dopełnienie poprzedniego tekstu.
Z uwagi na charakter mojego blogu poświęcony głównie zagadnieniom starzenia i długowieczności chciałbym omówić nieco szerzej procesy jakie zachodzą w naszym organizmie przy nadmiernym spożyciu cukru i jego bezpośredni wpływ na przyspieszenie naszej starości i skracanie życia.
Tak naprawdę rzadko zastanawiamy się nad mechanizmami bezpośredniego, szkodliwego działania cukru. Wiemy, że szkodzi, ale jak i jaką drogą tego już nie dociekamy. A szkoda, bo to pokazuje i wyjaśnia jego prawdziwą szkodliwość dla całego organizmu. Mechanizmów jest kilka, przyjrzyjmy się im i zobaczmy, czy możemy zniwelować ich szkodliwe skutki.
Pierwszym ogólnie znanym mechanizmem działania dużego stężenia cukru to zjawisko zwiększonej osmolslności surowicy krwi. Wiąże się to nie tylko ze wzrostem pragnienia, wielomoczem, zmianą ciśnienia tętniczego, ale przede wszystkim z bezpośrednim uszkodzeniem endotelium naczyń krwionośnych i komórek innych narządów. Zjawisko zwiększania ciśnienia osmotycznego w roztworach jest od wieków wykorzystuje się w procesie konserwacji żywności: domowych przetworów, kompotów, soków czy powideł. Dodanie dużej ilości cukru niszczy bakterie czy grzyby poprzez odwodnienie produktu oraz osmotyczne niszczenie ich komórek. Ten sam proces zachodzi w naszym organizmie szczególnie w drobnych naczyniach krwionośnych, gdzie powoduje uszkodzenia ścian naczyń krwionośnych, proces zapalny, powstawanie blaszki miażdżycowej i niedrożność naczyń. Bezpośrednimi skutkami są nefropatie, retinopatie czy „stopa cukrzycowa” (1).
Drugi mechanizm w jaki słodki zabójca niszczy nasze cenne zdrowie to jego skład, a właściwi drugi składnik sacharozy, czyli fruktoza. Tak to fruktoza, która jest słodsza od cukru i glukozy jest tym złem wcielonym. Ona odpowiada za naszą otyłość, nie hamuje uczucia głodu i nie daje nam sytości. Przerabiana w wątrobie znacznie ją obciąża, jej nadmiar może prowadzić do stłuszczenia tego organu, szczególnie w połączeniu z alkoholem. Dlatego jeśli już chcemy lub musimy przyjmować etanol, to czysty nie w słodzonych drinkach.
Słodkie drinki owocowe czy nowomodna wódka z colą to zabójstwo dla wątroby!!!
Mówiąc bardziej naukowym językiem, nadmiar fruktozy powoduje zwiększone wydzielanie trójglicerydów, ich nadmiar powoduje stłuszczenie wątroby, choroby układu sercowo-naczyniowego, insulinooporność, cukrzycę, nadwagę i otyłość. Dodatkowo fruktoza w odróżnieniu od glukozy nie stanowi paliwa energetycznego dla mięśni za to bardzo szybko zamienia się w tłuszcz na naszym brzuchu lub udach. Jedyne komórki, które potrafią wykorzystać fruktozę do celów energetycznych to plemniki, ale ile one jej potrzebują?
A oto co mówi nam o szkodliwości fruktozy poczciwa wikipedia.org
„Nadmiar fruktozy w diecie jest szkodliwy, bowiem:
– prowadzi do niealkoholowego stłuszczenia wątroby [7][16]
– wpływa na wzrost produkcji kwasu moczowego, a w konsekwencji w dłuższym czasie może dojść do wystąpienia dny moczanowej, kamieni nerkowych, zaognienia choroby nadciśnieniowej [7]
– sprzyja otyłości przez zmniejszenie wrażliwości komórek na leptynę [7] przy jednoczesnym zwiększeniu wydzielania greliny[6]
– sprzyja otyłości i cukrzycy typu 2 przez zmniejszenie wrażliwości komórek na insulinę [7][16]
– sprzyja i zaostrza czynniki zespołu metabolicznego zwiększając ryzyko chorób sercowo-naczyniowych [7]
– przy braku enzymu szlaku metabolizmu fruktozy – ketoheksokinazy dochodzi do łagodnej fruktozurii
– w przypadku braku enzymu aldolazy B rozkładającego fruktozo-1-fosforan do fosfodihydroksyacetonu i aldehydu glicerynowego dochodzi do nietolerancji fruktozy” (podano za wikipedia.org .Wolna Encyklopedia Fruktoza)
Jak Państwo widzicie jest tego trochę i myślę, że trzeba się zastanowić czy ta chwila słodyczy na podniebieniu jest tego warta?
Cukier jest wprawdzie słodki, temu jednak biada Kto często, lub nad miarę, cukrem się objada. — Stanisław Trembecki, poeta
Trzecim mechanizmem jest nieenzymatyczna reakcja glikozylowania białek, czyli tzw. reakcja Maillarda. Mówiąc najprościej jest to łączenie cukru z białkami, aminokwasami powodując zmianę ich struktury co sprawia, że stają się bezużyteczne a nawet szkodliwe. Reakcja ta zachodzi w naszym organizmie przez całe życie, gdyż raz zapoczątkowanej praktycznie nie można powstrzymać, natomiast można ją spowolnić co zdecydowanie wydłuży nam życie i poprawi nasze zdrowie. W wyniku tego procesu powstają zaawansowane produkty glikacji białek AGEs (advanced glycation end products), które przez nasz system odpornościowy traktowane są jak obce białka, które trzeba wyeliminować. Istnieje grupa białek powierzchniowych należących do rodziny immunoglobulin, które wiążą wiele rodzajów ligandów, posiadająca receptory REGE (receptor for advanced glycation end products) identyfikujące produkty glikacji. Dają one sygnał do zwalczania obcego białka wywołując miejscowy stres oksydacyjny i proces zapalny. W konsekwencji w wyniku wydzielania enzymów proteolitycznych białko zostaje rozłożone, zniszczone. W taki sposób niszczone są przez nasz układ immunologiczny błony komórkowe, włókna kolagenu czy elastyny, enzymy i inne białka strukturalne. Ten proces jest podstawą większości chorób przewlekłych z autoagresji i znaczonego przyspieszenia procesu starzenia (2,3). Odpowiada on zarówno za zmarszczki i złą cerę (4), jak i za angiopatie i choroby tkanki łącznej, takie jak choroby reumatoidalne stawów, naczyń krwionośnych, układu pokarmowego, osteoporozę czy sarkopenię typowe dla wieku starczego. Z tych powodów powinniśmy ograniczyć do minimum spożywanie cukrów prostych w tym naszego, krystalicznie białego, niewymownie smacznego cukru stołowego i wszystkich produktów przetworzonych, które go zawierają w mega dawkach.
Nie mniej ważne jest ograniczanie dostarczanie w pokarmie zewnętrznych produktów glikacji. A cóż to takiego? No właśnie, to jest to co w jedzeniu najsmaczniejsze, to chrupiąca skórka na chlebie czy kurczaku, to przysmażona panierka na schabowym i kiełbaski z grilla, generalnie wszystko co jest przypieczone i super, smaczne. Niestety reakcja Maillarda zachodzi w trakcie obróbki cieplnej żywności zawierającej cukry i białko w błyskawicznym tempie. Te gotowe AGEs po strawieniu wchodzą do krwiobiegu a następnie wbudowują się w nasze struktury komórkowe, a potem to już wiecie co się dzieje. Co gorsza drogą zewnętrzną możemy dostarczyć wielokrotnie więcej tych związków i znacznie przyspieszyć reakcje, które i tak zachodzą w naszym organizmie.
Niestety nie zawsze smacznie znaczy zdrowo!!!
Przedstawiając Państwu ten krótki opis podstawowych mechanizmów szkodliwego działania cukrów prostych chciałem pokazać ich uogólniony wpływ praktycznie na cały organizm, gdyż nie ma tkanki czy organu, który nie cierpiałby przy nadmiernym ich spożywaniu. To patologiczne działanie sacharozy wywołuje, a następnie potęguje wszystkie mechanizmy przyspieszonego starzenia, co znacząco pogarsza komfort naszego życia i drastycznie je skraca.
O tym w jaki sposób możemy przeciwdziałać tym procesom i zahamować ich wredny wpływ na nasze zdrowie przedstawię Państwu w kolejnym artykule „Jeśli nie cukier, to co?”2
Serdecznie Państwa zapraszam.
Dark Oro.
.
LITERATURA:
1. Marta Dychtoń, Cukier – „biała śmierć”, „słodka trucizna” Dietetycy.org.pl, 2015
2. Kuzan A. i wsp.: Glikacja białek macierzy zewnątrzkomórkowej i jej znaczenie w miażdżycy. Hig Med Dosw, 2012
3. Zielińska A, Kamm A, Dąbrowska A. Processes in the human skin responsible for its aging. Aesth Cosmetol Med. 2022
4. Buszka A. The molecular mechanism of glycation. Harmful effects of advanced glycation end products (AGEs) on the skin. Aesth Cosmetol Med. 2023
Źródło foto: https://www.youtube.com/watch?v=LvwMXqyrKG0&ab_channel=TEDxTalks, wikipedia.org
